Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ihracat ve döviz kazandırıcı hizmet gelirlerini Türk lirasına çeviren firmalara sağlanan döviz dönüşüm desteğine ilişkin yeni bir uygulama talimatı yayımladı. Talimat 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi ve 26 Ocak 2023 tarihli önceki talimatın yerini aldı.
Neler değişti?
- Aracı ihracatçıların arkasındaki üretici ve tedarikçiler kapsama alındı. Dış ticaret sermaye şirketleri ve sektörel dış ticaret şirketleri gibi aracı ihracatçılar üzerinden ihracat yapan üretici ve tedarikçiler, destekten artık doğrudan yararlanabiliyor.
- Döviz almama taahhüdü kalktı. Yerine, firmanın döviz varlıklarına bakan döviz pozisyonu şartı getirildi. 1 Ekim 2026’dan önce verilmiş taahhütler yerine getirilmezse eski talimat hükümleri uygulanır.
- Destek limiti firmanın yarattığı katma değere bağlandı. Firmanın satabileceği döviz, faaliyet kârı ve işgücü maliyetine göre hesaplanan satış limitiyle sınırlı.
- 2026’nın son çeyreğinde limitler dörtte bir uygulanıyor.
Aşağıda bu kuralların ayrıntılarını bulabilirsiniz.
Döviz dönüşüm desteği nedir?
Yurt dışından elde ettiği dövizi aracı bankası üzerinden Merkez Bankasına satan firmalara, satılan dövizin Türk lirası karşılığı üzerinden bir destek ödemesi yapılır.
- Destek, satışın yapıldığı gün TCMB’nin saat 11.00’de ilan ettiği döviz alış kuru ile hesaplanan TL tutara, 2023/5 sayılı Tebliğ’de belirlenen destek oranı (cari oran) uygulanarak bulunur.
- Merkez Bankasına ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini satılır. Diğer döviz cinsleri banka tarafından bu üç dövizden birine çevrilir.
- Merkez Bankasına satılan dövizler hiçbir şekilde iade edilmez.
Kimler yararlanabilir?
Destekten, bankalar ve Merkez Bankasınca belirlenen diğer mali kuruluşlar hariç, Türkiye’de kanuni yerleşim yeri bulunan tüzel kişiliği haiz firmalar yararlanabilir. Şahıs işletmeleri bu tanımın dışında kalıyor.
Desteğe konu olabilecek dövizler şunlardır:
- Döviz cinsinden mal ihracatı gelirleri,
- Yurt dışında yerleşiklerden elde edilen döviz kazandırıcı hizmet gelirleri (yabancılara Türkiye’de sunulan hizmetler dahil),
- Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yalnızca yurt dışına yaptıkları satışlardan elde ettikleri dövizler.
Kıymetli maden ihracatından kaynaklanan dövizler kapsam dışındadır.
Aracılı ihracatta üretici ve tedarikçiler
Malını bir aracı ihracatçı üzerinden yurt dışına satan üretici ve tedarikçi firmalar da destekten yararlanabilir. Aracı ihracatçının yurda getirdiği döviz (peşin ihracat bedeli hariç), tedarikçi veya imalatçı firma adına Merkez Bankasına satılabilir. Bu durumda satış tedarikçi tarafından yapılmış sayılır ve destek doğrudan tedarikçinin hesabına ödenir.
Bunun için bankaya şu belgeler verilir:
- Aracı ihracatçı ile tedarikçinin birlikte imzaladığı beyanname (Talimat Ek-E),
- Aracılı ihracat sözleşmesi,
- Tedarikçinin unvanının kayıtlı olduğu gümrük beyannameleri ve bunlara ait ihraç kayıtlı satış faturaları.
Döviz doğrudan tedarikçinin hesabına geldiğinde de aynı belgeler istenir. Banka, iki firma arasındaki tedarik ilişkisini ayrıca kontrol eder; bu ilişki doğrulanamazsa destek kapsamında satış yapılmaz.
Talimattaki başlıca kurallar
Döviz pozisyonu şartı
Döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmalar destekten yararlanamaz. Oran, firmanın hazır döviz varlıklarının; net satış hasılatı ile aktif toplamından büyük olanına bölünmesiyle hesaplanır.
- Oran, Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ile bankaya bildirilir.
- Form SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp imzalanır, ardından firma yetkilileri (genel müdür ve finans müdürü) tarafından onaylanır.
- Forma, hazırlayan meslek mensubunun odaya kayıtlı olduğunu gösteren Faaliyet Belgesi eklenir.
- Form, düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün geçerlidir. Bu süre içinde aynı formla birden fazla işlem yapılabilir.
Firma satış limiti
Firmanın bir takvim yılında destek kapsamında satabileceği dövizin TL karşılığı, firma satış limitini aşamaz. Limit, firmanın faaliyet kârı (Gelir İdaresine beyan edilen) ile 12 aylık işgücü maliyeti (SGK’ya bildirilen ücretler ve primler) toplamından oluşan katma değer tutarıdır.
- Limit Merkez Bankasınca hesaplanır ve kural olarak Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir.
- Zarar eden firmalarda yalnızca işgücü maliyeti esas alınır.
- Faaliyet kârı verisi kullanılamayan firmalar, e-YMM tam tasdik raporuyla faaliyet kârını tevsik ederek limit hesabına dahil ettirebilir.
- Kullanılmayan limit bir sonraki yıla devretmez.
Yıllık azami destek ve banka komisyonu
- Bir firmanın bir takvim yılında alabileceği azami destek 100 milyon TL’dir.
- Aracı bankalar, ödenen destek tutarının en fazla yüzde 1’i oranında komisyon alabilir.
Süreler ve belgeler
- Mal ihracatı: Yalnızca İhracat Genelgesi’ne göre süresi içinde düzenlenmiş İhracat Bedeli Kabul Belgesine bağlanan dövizler için destek alınabilir.
- Döviz kazandırıcı hizmetler: Dövizin, kesin fatura tarihinden itibaren 180 gün içinde Merkez Bankasına satılması gerekir.
- Serbest bölge satışları: Dövizin, serbest bölgeden çıkışın onaylandığı tarihten itibaren 180 gün içinde satılması gerekir.
- Belgeler: Bankaya ihracatta gümrük beyannamesi, hizmette fatura, serbest bölgede onaylı Serbest Bölge İşlem Formu ibraz edilmeden destek ödenmez. ETGB ile de destekten yararlanılabilir; bu durumda firma, üç ay boyunca bu işlemleri tek bir bankadan yapacağını beyan eder.
- Peşin ihracat: Talep, döviz satışı sırasında yapılır. Satışı izleyen 6 ay içinde ödeme şekli “Peşin Ödeme” olan gümrük beyannamesi ve döviz pozisyonu formu bankaya verilir; destek bundan sonra ödenir.
- Yurt içindeki bir bankadan gelen transferler: Bedelin yurt dışından geldiğinin SWIFT mesajı ve ilgili belgelerle kanıtlanması gerekir.
- Yurt dışından elden (banknot olarak) getirilen dövizler: Banka havalesiyle gelen bedeller bu kuraldan etkilenmez. Hizmet ihracatı bedeli veya peşin ihracat bedeli yurt dışından banknot olarak elden getirilmişse destek verilmez. Diğer mal ihracatı bedelleri elden getirildiyse, gümrükte Nakit Beyan Formu düzenlenmiş olması ve dövizin gümrük beyannamesinde kayıtlı banka üzerinden satılması gerekir.
- Hesap bakiyesi: İhracat bedelinin hesaba geldiği tarihten destek talebine kadar hesap bakiyesi gelen bedelin altına düşmemeli ve başka dövizlerle tamamlanmamalıdır.
Destek verilmeyen veya sınırlanan durumlar
- Reeskont kredisi uygulama talimatlarının Ek-4 maddelerine göre kredi kullanan firmalara, kredi vadesi boyunca destek verilmez.
- Dahilde işleme rejimi kapsamındaki ihracatta bedelsiz ithalat tutarı düşülür; bu tutar ihracat bedeline eşit veya fazlaysa destek ödenmez.
- Döviz kazandırıcı hizmetlere aracılık eden firmalar yalnızca kendi aracılık paylarına düşen döviz için destek alabilir.
- İhracatın iptal olması hâlinde, firmanın kusuru olmasa bile alınan destek iade edilir.
Ne yapmanız gerekiyor?
- Destekten yararlanmayı planlıyorsanız, dövizi satmadan önce aracı bankanızla görüşün. Talep formu ve döviz pozisyonu formu satış sırasında bankaya verilir.
- Döviz Pozisyonu Bildirim Formu meslek mensubu tarafından hazırlanır. Form için güncel döviz hesap ekstreleri, döviz cinsinden alacak ve borç bilgileri ile son yıllık beyannamedeki bilanço ve satış tutarları gerekir.
- Talep formunda, kontrol ilişkisi bulunan firmaları (ortaklık veya yönetim yoluyla bağlı olduğunuz firmalar) eksiksiz beyan edin.
- 2026’nın son çeyreğinde limitlerin dörtte bire indiğini dikkate alarak döviz satışlarınızı planlayın.
Sorularınız için
Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun hazırlanması ve destek süreciyle ilgili sorularınızı iletişim sayfamızdan bize iletebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Merkez Bankası, “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı”, Hazine ve Kurumsal Operasyonlar Genel Müdürlüğü, 1 Ekim 2026. Bu duyuru genel bilgilendirme amacı taşır; işletmenize özel durumlar için lütfen bizimle görüşünüz.